Oszustwo ubezpieczeniowe (art. 298 k.k.) – Strona podmiotowa i podmiot

Strona podmiotowa przestępstwa ubezpieczeniowego „polega na umyślności działania w zamiarze bezpośrednim kierunkowym, jakim jest cel w postaci uzyskania odszkodowania” . Byt przestępstwa uzależniony jest od tego, aby zamiar sprawcy powstał przed spowodowaniem zdarzenia, które daje prawo do wypłaty odszkodowania. Niestety udowodnienie tego zamiaru jak wskazuje praktyka jest utrudnione, gdyż sprawca niejednokrotnie inaczej motywuje swoje postępowanie, w szczególności gdy nie wystąpił z żądaniem wypłaty odszkodowania.
 „Działanie sprawcy w celu uzyskania odszkodowania jest równoznaczne z chęcią uzyskania korzyści majątkowej kosztem niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez zakład ubezpieczeń” . Przedstawiona sytuacja umożliwia sądowi, na podstawie art. 33 § 2 k.k. wymierzenie grzywny obok kary pozbawienia wolności.
 W przypadku, gdy osoba działała z zamiarem upozorowania wypadku ubezpieczeniowego, ale nie działała w celu uzyskania odszkodowania, nie popełnia ona przestępstwa z art. 298 § 1 k.k. Chęć zniszczenia ubezpieczonego mienia nie musi być tożsame z uzyskaniem odszkodowania, chociażby w sytuacji, w której sprawca zniszczenia nie jest świadomy istnienia umowy ubezpieczeniowej .
 Zazwyczaj sprawca dąży do uzyskania nienależnego odszkodowania (w formie pieniężnej) w miejsce utraconego składnika majątku ubezpieczonego, ale jest to najczęściej składnik niepotrzebny.

Oszustwo ubezpieczeniowe jest przestępstwem powszechnym, związku z tym podmiotem może być każda osoba podlegająca odpowiedzialności karnej. Sprawca nie musi być w jakikolwiek sposób związany z umową ubezpieczeniową, na podstawie której wypłacane jest odszkodowanie .
Opisana wcześniej problematyka przedmiotu ochrony definiuje, że nie jest ważne kto odniósł korzyść z wypłaty odszkodowania, lecz samo jej wypłacenie niesłusznego odszkodowania. Sprawca może działać na rzecz wskazanych osób i niekoniecznie musi być beneficjentem odszkodowania, gdyż może ono otrzymać ubezpieczający, ubezpieczony i uprawniony (osoba trzecia uprawniona do odszkodowania).
„Należy podkreślić, iż korzyścią z przestępstwa jest również korzyść dla innej osoby . Przestępne działania osoby trzeciej na rzecz ubezpieczonego stanowi zatem zachowanie równie karygodne, jak działanie samego beneficjenta odszkodowania” .

Tomasz Gulla - redaktor serwisu o tematyce ubezpieczeniowej Printpol.pl

Artykuł jest fragmentem pracy magisterskiej pt. „Oszustwo ubezpieczeniowe” obronionej przeze mnie 26 czerwca 2006r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego.